ក្បួនបង្កើត ឧបេក្ខា (Upekkha) ចំពោះអារម្មណ៍ទាំងអស់។ _ S. N. Goenka

 ឧបេក្ខា (Upekkha) គឺជាចិត្តដែលមាន ភាពស្មើ ស្ងប់ និងមិនលំអៀង ចំពោះអ្វីដែលកំពុងកើតឡើង។ វាមិនមែនមានន័យថា មិនខ្វល់ ឬគ្មានអារម្មណ៍ទេ ប៉ុន្តែមានន័យថា មិនត្រូវអារម្មណ៍អូសទាញឱ្យបាត់បង់សតិ។

ក្បួនបង្កើតឧបេក្ខា

1. ដឹងអារម្មណ៍ មុននឹងប្រតិកម្ម

ពេលមានអ្វីកើតឡើង៖

• កុំប្រតិកម្មភ្លាមៗ។

• សួរខ្លួនឯងថា៖

  • តើខ្ញុំកំពុងមានអារម្មណ៍អ្វី?

  • ខ្ញុំខឹង សប្បាយ ភ័យ ឬបារម្ភមែនទេ?

ការដឹងខ្លួននេះជាជំហានដំបូងនៃឧបេក្ខា។

2. សង្កេតអារម្មណ៍ក្នុងរាងកាយ

តាមវិបស្សនា អារម្មណ៍ផ្លូវចិត្តតែងបង្ហាញក្នុងរាងកាយ។

ឧទាហរណ៍៖

• ខឹង → បេះដូងលោតលឿន

• ភ័យ → តឹងទ្រូង

• បារម្ភ → តឹងក

• សប្បាយ → មានអារម្មណ៍ស្រាល

គ្រាន់តែសង្កេតវា មិនចាំបាច់បង្ខំឱ្យបាត់។

3. រំលឹកខ្លួនឯងអំពីអនិច្ចា

ពេលមានអារម្មណ៍ណាមួយ កុំភ្លេចថា៖

"នេះក៏នឹងកន្លងផុតទៅដែរ។"

• កំហឹងក៏មិនស្ថិតស្ថេរ។

• ក្តីរីករាយក៏មិនស្ថិតស្ថេរ។

• បញ្ហាក៏មិនស្ថិតស្ថេរ។

ការចងចាំអនិច្ចាជួយឱ្យចិត្តស្មើ។

4. កុំរត់តាម និងកុំរុញច្រាន

ចិត្តមនុស្សមានទម្លាប់ ២៖

អ្វីដែលចូលចិត្ត
→ ចង់បានបន្ថែម

អ្វីដែលមិនចូលចិត្ត
→ ចង់គេចចេញ

ឧបេក្ខាគឺស្ថិតនៅកណ្ដាល៖

"ខ្ញុំដឹងថាវាមាន ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនជាប់គាំងជាមួយវា។"

5. ឆ្លើយតប មិនមែនប្រតិកម្ម

• ប្រតិកម្ម (Reaction) = ធ្វើភ្លាមតាមអារម្មណ៍

• ឆ្លើយតប (Response) = គិត ហើយធ្វើដោយស្មារតី

ឧបេក្ខាជួយឱ្យយើងឆ្លើយតបជាជាងប្រតិកម្ម។

---

ឧទាហរណ៍សម្រាប់ Sarim

ករណីអតិថិជនរិះគន់ការងារ

គ្មានឧបេក្ខា

• ខឹង

• ប្រកែក

• សំឡេងឡើងខ្ពស់

មានឧបេក្ខា

• ស្តាប់ឱ្យចប់

• ដឹងថាចិត្តកំពុងមិនស្រួល

• ដកដង្ហើមជ្រៅ

• ឆ្លើយដោយការពិត

ឧទាហរណ៍៖

"អរគុណសម្រាប់មតិយោបល់។ ខ្ញុំនឹងពិនិត្យជាមួយក្រុមការងារ ហើយជូនដំណឹងវិញឱ្យបានលឿន។"

---

លំហាត់ប្រចាំថ្ងៃ

ពេលព្រឹក 5–10 នាទី៖

1. អង្គុយស្ងប់។

2. សង្កេតដង្ហើម។

3. ពេលអារម្មណ៍កើតឡើង កុំតាមវា។

4. គ្រាន់តែដឹងថា៖

   • "កំពុងខឹង"

   • "កំពុងបារម្ភ"

   • "កំពុងសប្បាយ"

ហើយត្រឡប់មកដង្ហើមវិញ។

---

សង្ខេបខ្លី

ឧបេក្ខា = ដឹង + ទទួលស្គាល់ + មិនប្រតិកម្ម

• ដឹងថាអារម្មណ៍មាន។

• ទទួលស្គាល់ថាវាកំពុងកើតឡើង។

• មិនរត់តាមវា និងមិនរុញច្រានវា។

• រំលឹកថា អ្វីៗសុទ្ធតែអនិច្ចា។

នេះជាមូលដ្ឋាននៃការបង្កើត ឧបេក្ខា (Upekkha) ក្នុងការអនុវត្តវិបស្សនា។

✎ Edit Post ↑ Top Up