🧠 យល់សារៈសំខាន់ & មើលឃើញមូលហេតុជ្រាលជ្រៅ
សៀវភៅខ្លី (Smart‑Book) សម្រាប់អានលឿន ប្រែជាវិធីអនុវត្តបានភ្លាមៗ — សមស្របសម្រាប់ការងារ ក្រុម និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។
🪷 Mindfulness
❓ 5 Whys
↗ Cause → Effect
🔗 Systems
⚖ Decision
🗒 Reflection
គោលការណ៍សំខាន់ៗ
1) សតិ (Mindfulness)
សង្កេតបច្ចុប្បន្ន ឃើញអារម្មណ៍/គំនិត មិនប្រញាប់សន្និដ្ឋាន។
- ដកដង្ហើម 3 ដង មុនសម្រេចចិត្ត
- សួរ៖ “ខ្ញុំកំពុងយល់ត្រឹមផ្ទៃក្រៅទេ?”
- កំណត់ពេលសង្កេត 2 នាទី មុនឆ្លើយតប
2) មូលហេតុ → ផលវិបាក
សួរគ្រប់ពេល៖ “អ្វីបណ្ដាល?”, “ផលប៉ះពាល់អ្វី?”
- បំបែកបញ្ហាជាផ្នែកតូចៗ
- សម្គាល់ប៉ារ៉ាម៉ែត្រ/សូចនាករ (KPIs)
- សាកល្បងសម្មានកាលបរិច្ឆេទ (timeline)
🧩 5 Whys — ជ្រាលជ្រៅទៅកាន់មូលហេតុ
សួរ “ហេតុអ្វី?” ច្រើនដង (៣–៥ ដង) ដើម្បីឃើញមូលហេតុល្អិត។
- ហេតុអ្វីកើតបញ្ហា…?
- ហេតុអ្វី (#2)…?
- ហេតុអ្វី (#3)…?
- ហេតុអ្វី (#4)…?
- ហេតុអ្វី (#5)…?
សូមកុំសន្និដ្ឋានលឿន។ សម្រាលតាមភស្តុតាង។
🔗 Cause → Effect Map — ផែនទី មូលហេតុ/ផលវិបាក
កំណត់ Input → Process → Output និងសូចនាករ (KPIs) ដែលទាក់ទង។
| ដំណាក់កាល | សេចក្ដីលម្អិត |
|---|---|
| Input | មូលធន/ពេលវេលា/មនុស្ស/ទិន្នន័យ |
| Process | ដំណើរការ/ម៉ូឌុល/អ្នកទទួលខុសត្រូវ |
| Output | លទ្ធផល/គុណភាព/ស្តង់ដារ |
| KPIs | តម្លៃ/ពេលវេលា/ភាពត្រឹមត្រូវ/សុវត្ថិភាព |
🪞 Daily Reflection — កំណត់ហេតុរៀងរាល់ថ្ងៃ
- ថ្ងៃនេះខ្ញុំបានឃើញអ្វីសំខាន់?
- មូលហេតុនៃសេចក្ដីជោគជ័យ/បរាជ័យ?
- អ្វីត្រូវកែលម្អសម្រាប់ថ្ងៃស្អែក?
👥 Multiple Perspectives — មើលពីមុំផ្សេងៗ
សួរ៖ “បើយើងជាអតិថិជន/សហការី/អ្នកគ្រប់គ្រង — យើងនឹងមើលបញ្ហានេះដូចម្តេច?”
- មតិអតិថិជន
- មតិក្រុមតាងការងារ
- មតិហិរញ្ញវត្ថុ
⚖ Decision Checklist — បញ្ជីត្រួតពិនិត្យមុនសម្រេច
- គោលបំណងច្បាស់លាស់?
- ជម្រើស 2–3 ផ្លូវ? (comparisons)
- គ្រោះថ្នាក់/ផលប៉ះពាល់?
- KPIs ដើម្បីវាស់?
- អ្នកទទួលខុសត្រូវ/កាលកំណត់?
🧠 Logical Clean‑up — ជៀសវាងកំហុសក្នុងការគិត
កំហុសពេញនិយម
- Confirmation bias — ជ្រើសតែអ្វីគាំទ្រគំនិតខ្លួន
- Post hoc — គិតថា “ក្រោយមក” = “បណ្ដាលមកពី”
- Overgeneralization — សន្និដ្ឋានទូលំទូលាយពេក
📚 Practice Plan — ផែនការអនុវត្ត 7 ថ្ងៃ
| ថ្ងៃ | អ្វីត្រូវអនុវត្ត | សម្គាល់ |
|---|---|---|
| Day 1 | 5 Whys លើបញ្ហាតូចមួយ | |
| Day 2 | Cause→Effect Map សម្រាប់ដំណើរការងារ | |
| Day 3 | Reflection 10 នាទី | |
| Day 4 | Multiple Perspectives ជាមួយក្រុម | |
| Day 5 | Decision Checklist មុនពេលចុះហត្ថលេខា | |
| Day 6 | Logical Clean‑up លើឯកសារ/សេចក្ដីសម្រេចមួយ | |
| Day 7 | សង្ខេបអ្វីដែលរៀន និងកែលម្អ |
🧾 Reading List — សៀវភៅ/ធនធានណែនាំ
- Mindset — 7 Habits of Highly Effective People
- Thinking — Thinking, Fast and Slow
- Decision — Decision Quality (Spetzler et al.)
អាចបន្ថែមបញ្ជីខ្លួនឯងនៅទីនេះ។
Tags:
Self Development