ពុទ្ធិ
(ពុត-ធិ)
នាមសព្ទ
(សំ. បា. ) ប្រីជា, ប្រាជ្ញា, ការយល់
មនុស្សមានពុទ្ធិ ( សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ ) : អ្នកសុទ្ទិដ្ឋិ ដែលមានពុទ្ធិ ប្រសើរឆើតឆាយ តែងមានយោបល់ យល់ការណ៍រែងឆ្ងាយ ញ៉ាំងជនទាំងឡាយ ឲ្យបានក្ដីសុខ ។ (From ជួណាត)
Below from GPT
ពាក្យ “ពុទ្ធិ” មានន័យថា “ចំណេះដឹង ឬបញ្ញា” ដែលជាថាមពលផ្លូវចិត្តឲ្យយើង យល់ដឹង ចេះពិចារណា និងសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវ។
🧠 អត្ថន័យទូទៅ
- ពុទ្ធិ (Paññā / Wisdom /
Intelligence) ជា សមត្ថភាពក្នុងការយល់សារៈសំខាន់នៃអ្វីៗ,
មើលឃើញមូលហេតុផល
និងបញ្ហាដោយជ្រាលជ្រៅ។
- វាផ្សំឡើងពីការយល់ដឹង (knowledge) និងបទពិសោធន៍ (experience) ដែលបង្កើតជាការយល់ច្បាស់ក្នុងការសម្រេចចិត្ត។
💡 ឧទាហរណ៍
- មនុស្សដែលមានពុទ្ធិ មិនត្រឹមតែចេះចងចាំទេ
ប៉ុន្តែអាចយល់ថា តើត្រូវប្រើចំណេះដឹងនោះនៅពេលណា
និងយ៉ាងដូចម្តេច។
- ឧទាហរណ៍៖ នៅពេលអ្នកជាងសំណង់ម្នាក់យល់ថា
តើត្រូវប្រើសម្ភារៈណា ដើម្បីអាចសន្សំប្រាក់ និងរក្សាគុណភាព — នោះគឺជាពុទ្ធិ។
⚖️ ភាពខុសគ្នារវាង “ចំណេះដឹង” និង “ពុទ្ធិ”
|
ផ្នែក |
ចំណេះដឹង (Knowledge) |
ពុទ្ធិ (Wisdom) |
|
អ្វីជាមូលដ្ឋាន |
ការចងចាំព័ត៌មាន |
ការយល់ពីអត្ថន័យនៃព័ត៌មាននោះ |
|
ការប្រើប្រាស់ |
ដឹងអ្វី |
ដឹងតើត្រូវប្រើអ្វី និងពេលណា |
|
ឧទាហរណ៍ |
ដឹងរូបមន្តសំណង់ |
ដឹងថាតើត្រូវប្រើរូបមន្តណា
សម្រាប់ស្ថានភាពណា |
ចុងក្រោយ សង្ខេបថា៖
ពុទ្ធិ ជាថាមពលផ្លូវចិត្តដែលអនុញ្ញាតឲ្យមនុស្សយល់បានជ្រាលជ្រៅ
និងប្រើចំណេះដឹងឲ្យមានតម្លៃក្នុងជីវិត។
តើអ្នកចង់ឲ្យខ្ញុំបន្ថែមការពន្យល់ទាំងខាង ពុទ្ធសាសនា (ទស្សនៈបុរាណ) ឬ វិទ្យាសាស្ត្រ (ទស្សនៈទំនើប) ផងទេ